02-06-09 Studentenarbeid anno 2009
Het is weer zover: de zomervakantie is in aantocht. Traditioneel een tijd voor vele werkgevers om een beroep te doen op jobstudenten. In dit artikel zetten we de belangrijkste principes betreffende studentenarbeid voor u nog eens op een rijtje. We hebben hierbij vooral aandacht voor het loon van de student; meer bepaald hoeveel sociale zekerheidsbijdragen ingehouden moeten worden en hoe het zit met de belastingen.
1. Sociale zekerheidsbijdragen
1.1. Principe: gewone sociale zekerheidsbijdragen
In tegenstelling tot wat veelal gedacht wordt, zijn voor studenten, net zoals voor arbeiders en bedienden de gewone sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd. Dit betekent enerzijds dat de werkgever de normale werkgeversbijdragen zal moeten betalen en anderzijds dat het brutoloon van de student verminderd zal worden met de normale werknemersbijdrage van 13,07 percent.
Op dit principe bestaan een aantal belangrijke uitzonderingen. Het vakantiewerk is hierbij de meest gekende.
1.2. Uitzondering: solidariteitsbijdragen
Onder bepaalde voorwaarden is de tewerkstelling van studenten onderworpen aan een voordelig RSZ-tarief. De studenten die aan de voorwaarden voldoen en de werkgevers die hen tewerkstellen kunnen gedurende een beperkt aantal dagen per jaar genieten van dit voordelige systeem.Zo kan een student gedurende 46 dagen per kalenderjaar werken zonder aan de normale sociale zekerheidsbijdragen onderworpen te zijn. Deze 46 dagen worden opgedeeld in twee blokken van telkens 23 dagen:
- Een eerste blok van 23 arbeidsdagen in de loop van de maanden juli, augustus en september. Tijdens deze 23 dagen is op het loon van de student een solidariteitsbijdrage van 7,51% verschuldigd, waarvan 5,01% ten laste van de werkgever en 2,5% ten laste van de student;
- Een tweede blok van 23 arbeidsdagen gedurende de periodes van niet-verplichte aanwezigheid in de onderwijsinstellingen, met uitzondering van de maanden juli, augustus en september. Tijdens deze 23 dagen is het loon van de student onderworpen aan een solidariteitsbijdrage van 12,51%, waarvan 8,01% ten laste van de werkgever en 4,5% ten laste van de werknemer.
Onder periodes van verplichte aanwezigheid in de onderwijsinstellingen wordt verstaan, periodes waarbinnen een bepaalde student geacht wordt de lessen of activiteiten te volgen aan de onderwijsinstelling waaraan hij verbonden is.
1.3. Tewerkstelling met een studentenovereenkomst
Het voordelige systeem van de solidariteitsbijdragen mag alleen toegepast worden voor studenten die tewerkgesteld worden met een arbeidsovereenkomst voor studenten. Dit sluit echter niet uit dat een student (verkeerdelijk) met een gewone arbeidsovereenkomst kan worden tewerkgesteld, die eventueel zelfs mondeling wordt afgesloten. Ook de dagen gewerkt als student met een gewone arbeidsovereenkomst (op voorwaarde dan dat de student ingeschreven is in een onderwijsinstelling) dienen te worden meegenomen bij de telling van het aantal arbeidsdagen.
Studenten die sedert minstens zes maanden onafgebroken bij een werkgever werken, kunnen niet meer met een studentenovereenkomst tewerkgesteld worden. Deze studenten zijn gewone werknemers geworden.
1.4. Telling van het aantal arbeidsdagen
De telling van het aantal arbeidsdagen dient te gebeuren per kalenderjaar en dus niet per schooljaar, ook indien de studentenovereenkomst het kalenderjaar overschrijdt. Bij het begin van elk kalenderjaar worden de tellers weer op nul gezet.
Een begonnen arbeidsdag geldt als één volledige dag voor de berekening van de 23-dagengrens. Alle arbeidsdagen die zich bevinden tijdens de duur van de studentenovereenkomst moeten worden meegeteld. Het gaat hier niet enkel om effectief gepresteerde dagen, maar ook om de dagen waarop weliswaar geen arbeid wordt verricht maar waarvoor de werkgever toch een loon betaalt waarop sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd zijn. Dit betekent dat bijvoorbeeld ook feestdagen en (betaalde) ziektedagen mee in rekening gebracht moeten worden.
Het gaat vanzelfsprekend wel enkel om de dagen die vallen binnen de duur van de studentenovereenkomst: een wettelijke feestdag die de werkgever eventueel zou betalen na het einde van het contract, dient derhalve niet meegeteld te worden. Een tewerkstelling van maximum 25 dagen in de socioculturele sector telt evenmin mee.
1.5. Overschrijding van het maximum aantal arbeidsdagen
Elke overschrijding van de 23 dagen, ongeacht of deze gebeurt tijdens de vakantiemaanden of tijdens de rest van het jaar, heeft belangrijke gevolgen:
- gebeurt de overschrijding bij dezelfde werkgever, dan zullen de student en de werkgever gewone sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd zijn voor de volledige periode van tewerkstelling bij deze werkgever;
- gebeurt de overschrijding van het maximum aantal arbeidsdagen bij een volgende werkgever, zijn de student en de werkgever verplicht de gewone sociale zekerheidsbijdragen te betalen voor al de prestaties die de student bij deze werkgever heeft gepresteerd. De arbeidsdagen die de student bij een vorige werkgever gepresteerd heeft vooraleer het maximum aantal arbeidsdagen overschreden werd, blijven onderworpen aan de voordelige solidariteitsbijdrage.
Bovenstaande heeft tot gevolg dat wanneer het aantal toegestane dagen in één van de blokken (tijdens de zomermaanden of tijdens de rest van het jaar) overschreden wordt, dit ook consequenties heeft voor het andere blok.
Elke tewerkstelling die de student na de overschrijding zou beginnen, al dan niet bij dezelfde werkgever, zal eveneens onderworpen zijn aan de gewone bijdragen. En er is meer: indien de student na de overschrijding opnieuw gaat werken bij een werkgever waar tijdens dat kalenderjaar reeds met solidariteitsbijdragen gewerkt werd, is deze werkgever voor alle bij hem gepresteerde dagen tijdens dat kalenderjaar (dus ook voor de prestaties die vóór de overschrijding bij hem verricht werden) de normale sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd:
- indien de student bijvoorbeeld in het eerste kwartaal de toegestane 23 arbeidsdagen overschrijdt, zijn voor dat kwartaal de gewone sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd en kan de betrokken student tijdens de kwartalen die daarop volgen (dus zowel tijdens de zomermaanden als tijdens de rest van het jaar) niet meer tewerkgesteld worden met het voordelige systeem van de solidariteitsbijdragen;
- indien de student tijdens de zomermaanden de toegestane 23 dagen overschrijdt, zijn voor dat kwartaal de gewone sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd. De gevolgen reiken evenwel verder: indien de student tijdens de eerste twee kwartalen van dat kalenderjaar ook al voor dezelfde werkgever gewerkt heeft met een studentenovereenkomst, zijn ook deze dagen onderworpen aan de gewone bijdragen. Bovendien kan de student in het vierde kwartaal niet meer tewerkgesteld worden met solidariteitsbijdragen;
- indien de student tijdens het vierde kwartaal de toegestane 23 arbeidsdagen overschrijdt, zullen voor alle prestaties van dat kalenderjaar (dus ook de eerste drie kwartalen) die bij dezelfde werkgever met een studentenovereenkomst gepresteerd zijn, de gewone bijdragen betaald moeten worden.
Indien de drempel niet wordt nageleefd en het aantal toegelaten arbeidsdagen overschreden wordt, zal de werkgever dus de normale sociale zekerheidsbijdragen moeten betalen. Het gaat hier zowel om de bijdragen ten laste van de student als om deze ten laste van de werkgever. Ook de werknemersbijdragen moeten in voorkomend geval dus door de werkgever betaald worden.
Voorbeeld 1
Een student werkt tijdens de zomermaanden 23 dagen. In het vierde kwartaal van datzelfde jaar wordt betrokkene 24 arbeidsdagen tewerkgesteld. Indien beide tewerkstellingen bij dezelfde werkgever waren, zullen alle dagen aan gewone sociale zekerheidsbijdragen onderworpen zijn. Indien de tewerkstelling in het vierde kwartaal evenwel bij een andere werkgever was, zijn enkel voor de 24 dagen tijdens dit kwartaal de gewone bijdragen verschuldigd. De tewerkstelling bij de eerste werkgever tijdens de zomermaanden blijft onderworpen aan de solidariteitsbijdragen.
Voorbeeld 2
Tijdens het eerste kwartaal werkt een student 18 dagen bij werkgever A en 5 dagen bij werkgever B.
In juli wordt betrokkene 23 dagen tewerkgesteld bij werkgever A. Gedurende het vierde kwartaal werkt deze student nogmaals bij werkgever A, ditmaal 5 dagen.
Ondanks het feit dat het maximum aantal toegelaten dagen niet werd overschreden bij werkgever A, zal deze werkgever toch de gewone sociale zekerheidsbijdragen moeten betalen voor alle dagen (18 + 23 + 5 = 46) dat de student bij hem gewerkt heeft.
De gewerkte dagen bij werkgever B daarentegen, blijven wel onderworpen aan solidariteitsbijdragen. Werkgever A zal in dit geval dus moeten “boeten” voor het feit dat de student nog een aantal dagen bij een andere werkgever tewerkgesteld is geweest.
Teneinde dit risico te beperken, is het aangeraden om in de arbeidsovereenkomst een zogenaamde “verklaring op eer” op te nemen, waarin de student verklaart dat:
- hij/zij maximaal 23 dagen als student zal werken tijdens de maanden juli, augustus en september bij betrokken werkgever én bij andere werkgevers samen;
- hij/zij maximaal 23 dagen als student zal werken tijdens de andere maanden van het lopende kalenderjaar bij de betrokken werkgever én bij andere werkgevers samen.
Vermeldenswaardig is eveneens het feit dat, in geval deze verklaring niet met de werkelijkheid strookt, de werkgever zich het recht voorbehoudt een schadevergoeding van de student te eisen. Dit voorkomt op zich niet dat de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid de volledige sociale zekerheidsbijdragen kan eisen, maar stelt de werkgever wel in staat om de student aan te spreken indien blijkt dat deze laatste het maximum toegelaten aantal arbeidsdagen overschreden heeft.
Voorbeeld 3
Tijdens de zomermaanden werkt de student 23 dagen bij werkgever A en 1 dag bij werkgever B. In de loop van het vierde kwartaal wordt er nog 1 dag bij werkgever A gewerkt.
Door die ene dag tewerkstelling bij werkgever B, is in het derde kwartaal het maximum aantal toegelaten arbeidsdagen overschreden. Deze dag zal dus onderworpen zijn aan normale sociale zekerheidsbijdragen.
Bovendien is het zo dat voor alle dagen die zich situeren na het moment van overschrijding, bij iedere werkgever de volledige RSZ-bijdragen betaald moeten worden, alsook voor de dagen die vóór de overschrijding bij die werkgever verricht werden. Aangezien de student na de overschrijding opnieuw gaat werken bij werkgever A, is deze werkgever voor alle bij hem gepresteerde dagen de normale bijdragen verschuldigd.
1.6. Aanwerving als gewone werknemer na tewerkstelling als jobstudent
Studenten die afgestudeerd zijn, mogen de daaropvolgende vakantiemaanden (tot en met 30 september) nog 23 dagen werken in het kader van studentenarbeid. Het is bovendien ook mogelijk voor werkgevers om een student eerst aan te werven met een studentenovereenkomst en hem vervolgens onmiddellijk daarna in dienst te nemen met een gewone arbeidsovereenkomst, zelfs zonder dat daardoor de voordelige RSZ-regeling inzake studentenarbeid wegvalt. Er moet in dit geval wel aan één belangrijke voorwaarde zijn voldaan: het moet gaan om een duidelijk verschillende functie. Het is immers niet de bedoeling om de studentenovereenkomst te misbruiken als een goedkope proefperiode.
2. Fiscaliteit
2.1. Bedrijfsvoorheffing inhouden?
Principe: bedrijfsvoorheffing
Als algemene regel geldt dat bedrijfsvoorheffing ingehouden moet worden op het loon van de jobstudent en dit op basis van de barema’s die gelden voor de gewone arbeiders en bedienden. De werkgever moet de bedrijfsvoorheffing inhouden, zelfs als hij weet dat de ingehouden bedrijfsvoorheffing achteraf (bij de afrekening van de eindbelasting) door de belastingadministratie zal worden terugbetaald aan de student.
Uitzondering: geen bedrijfsvoorheffing
Er bestaat nochtans een belangrijke uitzondering. Er moet immers geen bedrijfsvoorheffing ingehouden worden indien voldaan is aan dezelfde voorwaarden als degene die gelden opdat de solidariteitsbijdragen verschuldigd zijn:
- er is een studentenovereenkomst;
- de student werkt niet langer dan 23 dagen tijdens de zomermaanden (juli, augustus en desgevallend september);
- de student werkt niet langer dan 23 dagen tijdens de periodes van niet-verplichte aanwezigheid in de onderwijsinstelling, met uitzondering van de maanden juli, augustus en september.
2.2. Zelf belastingen betalen?
Fiche 281.10
Inkomsten die een student verkrijgt uit een beroepsactiviteit, moeten steeds als een persoonlijk inkomen worden beschouwd. Het loon van de student kan dan ook nooit worden samengevoegd met dat van zijn ouders, zelfs niet als de student jonger is dan 18 jaar.
De student moet altijd zelf op eigen naam een belastingaangifte invullen. Indien hij op 1 juni van het aanslagjaar geen aangifteformulier ontvangen heeft, moet hij/zij er zelf één aanvragen bij de bevoegde taxatiedienst.
De werkgever is verplicht een fiscale fiche 281.10 op te maken.
Effectieve belastingheffing
Voorafgaande opmerking: alle hieronder vermelde fiscale bedragen gelden voor het aanslagjaar 2010 (dus voor de inkomsten verdiend in 2009) en worden jaarlijks geïndexeerd.
De ongehuwde student zal zelf belastingen betalen wanneer zijn netto-belastbaar inkomen 6.690 EUR of meer bedraagt per jaar (wat overeenstemt met een bruto bedrag van 8.425, 20 EUR).
Indien het inkomen van de student lager ligt dan deze plafondbedragen en er toch bedrijfsvoorheffing werd ingehouden, kan de student de door de werkgever ingehouden bedrijfsvoorheffing teruggestort krijgen op voorwaarde dat hij zelf een belastingaangifte invult voor het aanslagjaar 2010 (inkomsten 2009).
3. Tot slot
De huidige reglementering inzake studentenarbeid is uitermate complex geworden en geeft in veel gevallen aanleiding tot toepassingsproblemen. Vereenvoudiging is reeds lange tijd aangekondigd, het blijft echter wachten op de doorvoering ervan.
